Psycholoog Daniel Kahneman kreeg in 2002 de Nobelprijs voor economie omdat hij aantoonde dat onze financiële beslissingen verre van rationeel zijn. We zien trends waar alleen toeval is, we ontvluchten verliezen meer dan we winst zoeken, en we overschatten onze vaardigheden. Die denkfouten kennen doet ze niet verdwijnen, maar laat u wel vangrails plaatsen.
Verliesaversie
100 € verliezen doet ongeveer twee keer zoveel pijn als 100 € winnen plezier doet. Typische gevolgen:
- u houdt een verliesgevende belegging te lang vast, in de hoop ‘het terug te winnen’;
- u verkoopt een winnende belegging te vroeg, om ‘veilig te spelen’;
- u raakt in paniek en verkoopt alles bij een tijdelijke daling.
Het tegengif: vooraf geschreven regels vastleggen (maandelijks belegd bedrag, doelverdeling) en uw beleggingen niet elke dag bekijken.
De angst om de boot te missen (FOMO)
Wanneer iedereen het over een crypto, een aandeel of een ‘buitenkans’ heeft, bent u bang de enige te zijn die er niet van profiteert. Vaak is het enthousiasme het grootst aan de top. Oplichters weten dat en spelen erop in met aanbiedingen die ‘beperkt in de tijd’ zijn.
Het tegengif: de 48-urenregel. Als de kans echt is, bestaat ze over twee dagen nog.
Overmoed
De meeste chauffeurs denken dat ze beter rijden dan gemiddeld, en de meeste beleggers denken dat ze de markt verslaan. Enkele winsten in een stijgende markt versterken die illusie. Toch tonen studies aan dat particulieren die vaak kopen en verkopen gemiddeld slechtere resultaten halen, onder meer door kosten en slecht gekozen momenten.
Het tegengif: uw resultaten over meerdere jaren eerlijk vergelijken met een eenvoudige wereld-ETF.
Bevestigingsbias
Zodra een beslissing genomen is, zoeken we informatie die ze bevestigt en negeren we wat ze tegenspreekt. Dat is bijzonder zichtbaar in online gemeenschappen rond een crypto of een verkoopnetwerk.
Het tegengif: bewust de beste argumenten tegen uw idee zoeken, bijvoorbeeld door de naam van de belegging te typen gevolgd door ‘oplichting’ of ‘kritiek’.
Verankering
Het eerste cijfer dat we zien wordt de referentie: de aankoopprijs van een aandeel, de vraagprijs van een huis, het ‘rendement tot 12 %’ van een platform. Daarna beoordelen we alles ten opzichte van dat cijfer, ook als het niet relevant is.
Het tegengif: vertrek van uw eigen berekeningen, zoals de methode van het nettorendement of de maximale aankoopprijs.
Kuddegedrag
Doen wat de anderen doen stelt gerust. Dat is nuttig in het dagelijks leven, gevaarlijk bij beleggen: zeepbellen ontstaan wanneer iedereen koopt, crashes wanneer iedereen verkoopt.
Mentale boekhouding
We behandelen geld anders naargelang de herkomst: een bonus of cryptowinst voelt ‘gratis’ aan en wordt makkelijker uitgegeven of geriskeerd dan een loon. Toch blijft een euro een euro.
Vangrails plaatsen
- Een geschreven plan: doel, maandelijks bedrag, verdeling. Herlees het voor elke beslissing.
- Automatisering: geplande stortingen vermijden dat u ‘het juiste moment’ moet kiezen.
- Een beslissingsdagboek: waarom ik koop, tegen welke prijs, wat me van gedachten zou doen veranderen.
- Een blik van buitenaf: een sceptische vriend of een mastermind.
Mijn vangrails tegen mijn eigen denkfouten
Vink aan wat u al hebt ingevoerd.
Waar vindt u deze diensten
- Wikifin (FSMA)Financiële educatie van de Belgische toezichthouder
Links ter informatie, zonder partnerschap. Controleer altijd de voorwaarden en de vergunning van een aanbieder voor u zich engageert.
Test uzelf
3 vragen om na te gaan wat u onthouden hebt. Klik op een antwoord: de uitleg verschijnt meteen.
Vraag 1 van 3Wat is verliesaversie?
Ze zet aan om verliezers te lang vast te houden en winnaars te vroeg te verkopen.
Vraag 2 van 3Iedereen praat over een crypto die op een maand verdrievoudigd is. Welke denkfout loert?
Het collectieve enthousiasme is vaak het grootst vlak bij een top.
Vraag 3 van 3Wat is het tegengif tegen bevestigingsbias?
De naam van een belegging intypen gevolgd door ‘kritiek’ of ‘oplichting’ is een goede reflex.
Veelgestelde vragen
Wat is verliesaversie?
De neiging om een verlies ongeveer twee keer sterker te voelen dan een even grote winst. Ze zet aan om verliesgevende beleggingen te lang vast te houden en winnaars te vroeg te verkopen.
Wat betekent FOMO bij beleggen?
Fear of missing out, de angst om een kans te missen. Ze zet aan om te kopen wanneer het enthousiasme het grootst is, vaak vlak bij een top.
Hoe beschermt u zich tegen uw eigen denkfouten?
Met een geschreven plan, automatische stortingen, een beslissingsdagboek, de 48-urenregel en het advies van iemand van buitenaf.
Bronnen
Dit artikel is educatief en is geen persoonlijk beleggings-, fiscaal of juridisch advies. Cijfers veranderen: controleer ze bij de vermelde bronnen of bij een erkende professional voor u beslist. Lees de volledige disclaimer.